CFD Nedir? Fark Sözleşmeleri Nasıl Çalışır?

CFD (Contract for Difference), yani fark sözleşmesi, sizinle aracı kurum arasında yapılan ve işlemi açtığınız fiyat ile kapattığınız fiyat arasındaki farkın nakit olarak ödenmesini öngören bir anlaşmadır; dayanak varlığa hiçbir zaman sahip olmazsınız. Alış yaptığınızda fiyat yükselirse farkı kazanırsınız, düşerse farkı ödersiniz. Önce satarsanız mantık tersine döner. Bugün pek çok kişi döviz çiftlerinde, altında ve kripto paralarda tek bir hesaptan CFD ile işlem yapıyor; bu yüzden CFD’lerin tam olarak nasıl çalıştığını anlamak, her işlemden önceki ilk adımdır.

CFD işlemleri nasıl çalışır?

Bir CFD’nin fiyatı, arkasındaki enstrümanın piyasa fiyatını izler. Her işlemin üç bileşeni vardır: açılış ve kapanıştaki fiyat, lot cinsinden büyüklük ve bir lotun kaç birimi temsil ettiğini gösteren sözleşme büyüklüğü. Sözleşme büyüklüğü enstrümana göre değişir: forex çiftlerinde genellikle baz para biriminden 100.000 birim, altında 100 ons. Sonuç formülü ise her piyasada aynıdır:

Alış (long): kâr ya da zarar = (kapanış fiyatı − açılış fiyatı) × sözleşme büyüklüğü × lot.
Satış (short): kâr ya da zarar = (açılış fiyatı − kapanış fiyatı) × sözleşme büyüklüğü × lot.

Örnek: 1,1500’den 1 lot EURUSD alıyor ve 1,1550’den kapatıyorsunuz. Sonuç = 0,0050 × 100.000 × 1 = 500 dolar kâr. Bunun yerine 1,1450’den kapatırsanız sonuç 500 dolar zarar olur. Hesabınıza tek bir euro girmedi; el değiştiren yalnızca farktır.

Long ya da short: iki yönde işlem

CFD ile almadan önce satabilirsiniz. Altının düşeceğini bekliyorsanız satış işlemi açarsınız; fiyat gerçekten düşerse daha aşağıdan geri alarak kapatır ve farkı elinizde tutarsınız. Bir varlığı doğrudan satın almaktan en belirgin farkı budur, çünkü doğrudan alım yalnızca fiyatlar yükseldiğinde kazandırır.

Örnek: 4.000,00 seviyesinden 0,10 lot altın satıyorsunuz, fiyat düşüyor ve 3.980,00 seviyesinden alarak kapatıyorsunuz. Sonuç = (4.000,00 − 3.980,00) × 100 × 0,10 = 200 dolar kâr. Fiyat bunun yerine 4.020,00 seviyesine yükselseydi aynı hesap 200 dolar zarar gösterirdi.

Her enstrümanın iki fiyatı olduğunu unutmayın. Alış işlemi Ask fiyatından açılır, Bid fiyatından kapanır; satış işlemi Bid fiyatından açılır, Ask fiyatından kapanır. Grafikteki fiyatın bir satış işleminin kâr al seviyesine değip işlemi kapatmamasının nedeni budur: kapanış, Ask fiyatının o seviyeye ulaşmasını bekler.

Zararlar da aynı simetriyi izler: short pozisyon fiyat tırmandıkça zarar eder ve teoride fiyat yükselmeye devam edebilir; zarar durdur emrinin iki yönde de önemli olmasının nedeni budur.

Kaldıraç ve marjin

Bir CFD’nin tam değerini peşin ödemezsiniz. Bunun yerine değerin bir kısmını ayırırsınız; buna marjin (teminat) denir:

Marjin = sözleşme büyüklüğü × fiyat × lot ÷ kaldıraç

1:100 kaldıraçla örnek: 1,1500 fiyatından bir lot EURUSD’nin değeri 115.000 dolardır ve ayrılan marjin yalnızca 1.150 dolardır. Şimdi madalyonun öbür yüzü: aleyhinize %1’lik bir hareket de 1.150 dolar eder, yani marjininizin tamamı. Kaldıraç bir fiyat hareketinin değerini değiştirmez; işlemi açmak için ayırdığınız tutarı düşürür ve bu da sonuçları bakiyenize göre büyük kılar. Spread ve kaldıraç yazımız konuyu daha ayrıntılı anlatıyor.

Platform ayrıca marjin seviyenizi, yani varlığınızın (equity) kullanılan marjine oranını izler. Bu seviye belirli bir noktaya düşerse marjin çağrısı alırsınız; düşmeye devam edip stop-out seviyesine inerse pozisyonlar otomatik olarak kapanmaya başlar. Bkz. marjin çağrısı ve stop-out.

CFD maliyetleri

Spread: satış ve alış fiyatı arasındaki fark; her pozisyon açtığınızda ödenir.
Komisyon: bazı aracı kurumlar spreadin üzerine lot başına komisyon alır, bazıları yalnızca spread alır.
Swap: bir pozisyon günlük devir (rollover) saatinden sonra açık kaldığında hesaptan kesilen ya da hesaba eklenen, faiz farkını veya finansman maliyetini yansıtan tutar. İslami hesapta kapsamdaki enstrümanlarda swap uygulanmaz; bkz. swapsız hesap.
Kayma (slippage): hızlı piyasalarda bir emir, ekranda gördüğünüzden biraz farklı bir fiyattan gerçekleşebilir.

CFD mi, varlığın kendisi mi?

Sahiplik: CFD size yalnızca fiyat hareketine bağlı bir pozisyon verir; korumanız gereken bir kasa, cüzdan ya da özel anahtar yoktur.
Yön: yükselişten de düşüşten de kazanabilirsiniz; varlığa sahip olmak yalnızca fiyat yükseldiğinde kazandırır.
Sermaye: kaldıraç daha az marjinle daha büyük pozisyonlar açar ve zararları da tam olarak aynı ölçüde büyütür.
Tutma süresi: swaplar, CFD’leri yıllarca elde tutmaktan çok kısa ve orta vadeli işlemlere uygun kılar.
Riskten korunma (hedging): fiziki altını olan biri, metali satmadan, beklediği kısa vadeli düşüşün bir kısmını dengelemek için altında satış yönlü bir CFD açabilir.
Karşı taraf: sözleşmeniz merkezi bir borsayla değil aracı kurumla yapılır; bu yüzden başlamadan önce kurumun koşullarını ve risk uyarısını okuyun.

IKLIL MARKETS’te CFD’ler

IKLIL MARKETS’teki her piyasa CFD olarak işlem görür: 83 döviz çiftiyle forex, metaller (birçok para birimi karşısında altın ve gümüş) ve haftanın yedi günü işlem gören Bitcoin, Ethereum, Solana ve XRP gibi kripto paralar. Hiçbir hesap türünde ayrıca işlem komisyonu alınmaz. Hesap türleri Standard, İslami (Swap-Free), Pro ve Elite’tir; her birinin kaldıraç, spread ve marjin seviyeleri işlem koşullarında listelenir.

Platform bilgisayarda ve telefonda tarayıcıda çalışır, iPhone, Android ve masaüstünde uygulama olarak yüklenebilir ve altı dilde kullanılabilir. Gerçek hesaplarda negatif bakiye koruması vardır, yani bakiyenizden fazlasını kaybedemezsiniz. 10.000 sanal USD bakiyeli ücretsiz bir demo hesapla başlayabilir, ardından hesap türlerini karşılaştırabilirsiniz.

Risk hakkında bir not

CFD’ler karmaşık ve kaldıraçlı araçlardır; bakiyenizin tamamını hızla kaybedebilirsiniz. Yalnızca kaybetmeyi göze alabileceğiniz parayla işlem yapın, nasıl çalıştıklarını anladığınızdan emin olun ve risk uyarısının tamamını okuyun.