Marjin Çağrısı (Margin Call) ve Stop-Out Nedir?

Marjin çağrısı (margin call), hesabınızdaki varlığın açık pozisyonlarınızın gerektirdiği marjine yaklaştığını bildiren bir uyarıdır; stop-out ise platformun bu pozisyonları sizin yerinize kapatmaya başladığı noktadır. İkisini de tek bir rakam yönetir: hesabın şu anki değerini ayrılmış marjinle karşılaştıran marjin seviyesi. Serbest marjinin ve marjin seviyesinin nasıl hesaplandığını öğrendiğinizde stop-out'un yaklaştığını o gelmeden çok önce görebilir, işlemlerinizi onun hiç gelmeyeceği büyüklükte açabilirsiniz.

Bakiye, varlık, serbest marjin ve marjin seviyesi

Hesap ekranınızda beş temel rakam bulunur:

Bakiye: yatırdığınız tutarlar artı kapanan işlemlerin sonuçları; pozisyonlar açıkken değişmez.
Varlık (equity): bakiye artı ya da eksi açık pozisyonların henüz gerçekleşmemiş kâr veya zararı, yani hesabın şu anki değeri.
Kullanılan marjin: pozisyonları açık tutmak için ayrılan tutar. Tek bir pozisyon için marjin = kontrat büyüklüğü × fiyat × lot ÷ kaldıraç.
Serbest marjin: varlık eksi kullanılan marjin; yeni işlem açmak ya da zararları karşılamak için kalan alan.
Marjin seviyesi: varlık ÷ kullanılan marjin × 100, yüzde olarak gösterilir.

Bir işlem açıldığı andan itibaren ekranınızdaki en önemli rakam marjin seviyesidir.

Marjin çağrısı ve stop-out gerçekte ne anlama gelir?

Bir işlem zarar ettiğinde varlık düşer, kullanılan marjin ise aşağı yukarı aynı kalır; bu yüzden marjin seviyesi geriler. %100'de varlık kullanılan marjine eşittir ve serbest marjin sıfırdır: mevcut pozisyonlarınız açık kalır, ama yeni pozisyon açamazsınız.

Aracı kurumlar bu ölçek üzerinde iki eşik belirler:

Marjin çağrısı seviyesi uyarıdır: hesap zorunlu kapanışa yaklaşıyor ve sizden müdahale bekliyor.
Stop-out seviyesi daha aşağıdadır. Marjin seviyesi bu eşiğe ulaştığında pozisyonlar mevcut piyasa fiyatından otomatik olarak kapatılır; genellikle en çok zarar eden pozisyondan başlanır.

Adın kökeni, aracı kurumların ek para istemek için müşterilerini telefonla aradığı döneme dayanır; Türkçede teminat tamamlama çağrısı da denir. Bugün bu çağrı bir platform bildirimi olarak gelir. Hızlı bir piyasada ya da hafta sonu fiyat boşluğunun (gap) ardından stop-out, onu tetikleyen seviyeden belirgin biçimde daha kötü bir fiyattan gerçekleşebilir.

Gerçek rakamlarla bir örnek

Bakiyeniz 2.000 dolar. 1:100 kaldıraçla 1,1500'den 1 lot EURUSD alıyorsunuz:

Pozisyon değeri: 100.000 × 1,1500 = 115.000 dolar.
Kullanılan marjin: 115.000 ÷ 100 = 1.150 dolar.
Serbest marjin: 2.000 − 1.150 = 850 dolar.
Marjin seviyesi: 2.000 ÷ 1.150 × 100 ≈ %173,9.

1 lot EURUSD'de her pip (0,0001) 10 dolar eder. Fiyat hareket ettikçe kullanılan marjin yalnızca birkaç dolar değişir; anlatımı sade tutmak için onu 1.150 dolarda sabit kabul ediyoruz. Şimdi fiyat düşüyor:

1,1450'de, yani aleyhinize 50 pip: zarar 500 dolar, varlık 1.500 dolar, serbest marjin 350 dolar, marjin seviyesi ≈ %130,4.
1,1415'te, yani aleyhinize 85 pip: zarar 850 dolar, varlık 1.150 dolar, serbest marjin 0, marjin seviyesi %100. Artık yeni işlem açılamaz.

Şimdi yalnızca örnek olsun diye stop-out seviyesinin %20 olduğunu varsayalım. Platform, varlık 1.150 doların %20'sine, yani 230 dolara düştüğünde devreye girer. Bu, 1.770 dolarlık, yani 177 piplik bir zarardır ve EURUSD o sırada 1,1323'tedir. Paritedeki yaklaşık %1,5'lik bir hareket hesabın %88,5'ini silip götürmüş olur.

Aynı işlemi 0,10 lotla açsaydınız 115 dolar marjin kullanacak ve yaklaşık %1.739'luk bir marjin seviyesiyle başlayacaktınız; serbest marjinin tükenmesi için fiyatın 1.885 pip düşmesi gerekecekti. Aynı hesap, aynı kaldıraç, bambaşka bir risk. Stop-out'a ne kadar yakın yaşadığınızı pozisyon büyüklüğü belirler.

Hızlı formül: stop-out ne kadar uzakta?

Stop-out anındaki varlık = kullanılan marjin × stop-out seviyesi ÷ 100
Pip cinsinden mesafe = (varlık − stop-out anındaki varlık) ÷ açık pozisyonlarınızın pip başına kazandırdığı ya da kaybettirdiği tutar

Örnekte: (2.000 − 230) ÷ 10 = 177 pip. Formülde kendi hesabınızın seviyesini kullanın ve hesabı her yeni pozisyonda yeniden yapın; çünkü her yeni pozisyon hem kullanılan marjini hem de pip başına riske giren parayı artırır.

Kaldıraç sizi daha güvende tutmaz

Daha yüksek kaldıraç her pozisyonun gerektirdiği marjini düşürür, bu yüzden stop-out daha uzaktaymış gibi görünür. Tuzak, bunun size neye izin verdiğinde gizlidir. 1:500 kaldıraçta 1,1500'den 1 lot EURUSD yalnızca 230 dolar marjin ister; böylece aynı 2.000 dolarlık hesap 1.150 dolarla, yani yukarıdaki örnekteki kullanılan marjinle 5 lot açabilir. Başlangıçtaki marjin seviyesi aynıdır, ama artık her pip 50 dolar eder ve aleyhinize 17 piplik bir hareket, yani birkaç dakikalık sıradan bir işlem akışı, serbest marjini sıfırlar.

Kaldıraç pip değerini değil, bakiyenizin açabileceği pozisyonun büyüklüğünü değiştirir; risk, seçtiğiniz büyüklükte yatar. Ayrıntılar için spread ve kaldıraç ile lot ve pip değeri yazılarına bakın.

Stop-out'tan nasıl uzak durulur?

İşlem büyüklüğünü serbest marjinden değil, zarar durdurdan hesaplayın. Kaybetmeyi kabul ettiğiniz tutara karar verin, ardından lot büyüklüğünü pozisyon büyüklüğü hesaplayıcısıyla bulun.
Her pozisyona zarar durdur (stop loss) koyun; böylece zarar eden işlemler stop-out seviyesine gelmeden çok önce kapanır. Ayrıntılar zarar durdur ve kâr al yazısında.
Birbiriyle ilişkili pozisyonları tek pozisyon sayın. EURUSD ve GBPUSD'yi birlikte almak büyük ölçüde dolara karşı tek bir bahistir; marjin de pip başına para da iki katına çıkar.
Zarar eden işlemi kurtarmak için asla pozisyon eklemeyin. Her ek lot serbest marjini eritir ve stop-out'u yaklaştırır.
Marjin çağrısında harekete geçin, sonrasında değil. Pozisyonu kendiniz küçültmek sizin kararınızdır; stop-out ise kararı piyasanın sizin yerinize vermesidir.

IKLIL MARKETS'te marjin çağrısı ve stop-out

IKLIL MARKETS'te seviyeler hesap türüne göre değişir: Standard ve İslami (Swap-Free) hesaplarda marjin çağrısı ve stop-out seviyeleri Pro ve Elite hesaplardakinden yüksektir, yani platform bu hesaplarda daha erken devreye girer. Güncel seviyeler işlem koşullarında yayımlanır; hesapları yan yana karşılaştırabilirsiniz.

Bir pozisyonu açmadan önce gerektirdiği marjini marjin hesaplayıcısıyla kontrol edin. Her pozisyona zarar durdur ve kâr al eklenebilir; istediğiniz zaman yeniden doldurabileceğiniz 10.000 sanal USD'lik ücretsiz demo hesap ise gerçek parayı riske atmadan pratik yapmanızı sağlar. Negatif bakiye koruması sayesinde bakiyenizden fazlasını kaybedemezsiniz.

Risk hakkında bir not

CFD'ler kaldıraçlı ürünlerdir. Hızlı bir piyasada stop-out dakikalar içinde hesabın büyük kısmını götürebilir ve bakiyenizin tamamını hızla kaybedebilirsiniz. Yalnızca kaybetmeyi göze alabileceğiniz parayla işlem yapın ve başlamadan önce risk uyarısını okuyun.