Risk Yönetimi: %1 Kuralı ve Lot Hesaplama

İşlemlerde risk yönetimi, her işlemden önce yanılırsanız hesabınızın ne kadarını kaybetmeyi göze aldığınıza karar vermek, ardından pozisyonu öyle boyutlandırmaktır ki zararla kapanan bir işlem size tam olarak bu tutara mal olsun, fazlasına değil. Uygulamada her şey dört sayıya dayanır: işlem başına bakiyenizin yüzde kaçını riske ettiğiniz (birçok yatırımcı %1 kuralını uygular), zarar durdur seviyenize olan mesafe, bu ikisini birbirine bağlayan pozisyon büyüklüğü ve zarar durdur ile hedefiniz arasındaki risk getiri oranı. Bunları doğru ayarlarsanız hiçbir işlem tek başına ciddi bir hasar veremez; görmezden gelirseniz kötü geçen tek bir gün aylarca süren emeğinizi silip götürebilir.

Para yönetimi neden giriş noktasından daha önemli?

Kayıplar ve kazançlar simetrik değildir. Hesabınız ne kadar derine düşerse, yalnızca başladığınız noktaya dönmek için o kadar büyük bir kazanca ihtiyaç duyarsınız:

• %10'luk bir erimeyi (drawdown) telafi etmek için %11,1 kazanç gerekir.
• %20'lik bir erime için %25 kazanç gerekir.
• %50'lik bir erime için %100 kazanç gerekir, yani kalan paranın ikiye katlanması.

Kayıp serileri, sağlam stratejilerde bile olağandır. Her biri güncel bakiyenin %1'ini riske eden arka arkaya on zarar, hesabın yaklaşık %10'una mal olur. Aynı seri işlem başına %5 riskle yaklaşık %40'a mal olur ve oradan geri dönmek için kabaca %67'lik bir kazanç gerekir. Strateji iki durumda da aynıdır; değişen yalnızca işlem başına alınan risktir.

%1 kuralı

%1 kuralı, tek bir işlemde hesap bakiyenizin %1'inden fazlasını riske etmemeniz gerektiğini söyler. Buradaki risk, zarar durdurunuz tetiklenirse kaybedeceğiniz tutardır; pozisyonun büyüklüğü ya da kullandığı marjin değil.

• 2.000 USD bakiyede %1, işlem başına 20 USD eder.
• Bakiye 2.500 USD'ye çıkarsa risk 25 USD olur.
• Bakiye 1.800 USD'ye düşerse risk 18 USD'ye iner.

Hesabı güncel bakiyeniz üzerinden yapmak, zararlı bir dönemde riskinizi kendiliğinden küçültür ve onu yalnızca hesap büyüdükçe büyütür. Bazı yatırımcılar %0,5 ya da %2 kullanır; tam rakam, onu önceden belirleyip ona sadık kalmak kadar önemli değildir.

Pozisyon büyüklüğü nasıl hesaplanır?

Pozisyon büyüklüğü, planın bir sayıya dönüştüğü yerdir. Forex için formül şöyledir:

• Lot = risk tutarı ÷ (pip cinsinden stop mesafesi × lot başına pip değeri)

Bir standart lotun pip başına 10 USD değerinde olduğu EURUSD üzerinde adım adım örnek:

• Bakiye 2.000 USD ve risk %1, yani 20 USD.
• Mantıklı stop, girişten 25 pip uzakta, son dip noktasının altında.
• Pozisyon büyüklüğü: 20 ÷ (25 × 10) = 20 ÷ 250 = 0,08 lot.
• Kontrol: 0,08 lot pip başına 0,80 USD eder ve 25 pip × 0,80 USD = 20 USD.

Grafik 50 piplik daha geniş bir stop gerektiriyorsa büyüklük yarıya, 0,04 lota iner ve risk 20 USD'de kalır. Önemli olan alışkanlık budur: stopu fikrinizin yanlış çıktığı yere koyun, sonra büyüklüğü aritmetiğe bırakın; asla tersini yapmayın. Sonuç geçerli bir lot adımına denk gelmiyorsa aşağı yuvarlayın. Diğer paritelerdeki pip değerleri için lot ve pip değeri rehberine bakın. Altın ve kripto paralar farklı biçimde fiyatlanır, bu yüzden her fiyat hareketinin değeri enstrümanın sözleşme büyüklüğüne bağlıdır; işlem büyüklüğü hesaplayıcı bu hesabı sizin yerinize yapar.

Risk getiri oranı

Risk getiri oranı, kaybetmeyi göze aldığınız tutarı kazanmayı hedeflediğiniz tutarla karşılaştırır. 25 pip uzaklıktaki bir stop ve 50 pip uzaklıktaki bir hedef 1:2 oranını verir. Bu oran, yalnızca başa baş noktasına ulaşmak için ne sıklıkla haklı çıkmanız gerektiğini belirler:

• 1:1 oranında işlemlerinizin yarısından fazlasını kazanmanız gerekir.
• 1:2 oranında üç işlemden birinden fazlasını, yani yaklaşık %33'ten fazlasını kazanmanız gerekir.
• 1:3 oranında dört işlemden birinden fazlasını, yani %25'ten fazlasını kazanmanız gerekir.

Örnek: işlem başına 20 USD riskle 1:2 oranında on işlem. 40 USD'lik dört kazançlı işlem 160 USD getirir, 20 USD'lik altı zararlı işlem 120 USD'ye mal olur; spreadlerden önce net sonuç 40 USD. Bu bir tahmin değil, aritmetiktir. Yüksek bir oranın da bedeli vardır: uzak hedeflere daha seyrek ulaşılır, bu yüzden hedefi grafikte gerçekçi bir seviyeye koyun, oranı güzel göstermek için seçilmiş bir rakama değil.

Kaldıraç, marjin ve toplam risk

Kaldıraç, doğru boyutlandırılmış bir işlemin riskini değiştirmez: 25 piplik stopla açılan 0,08 lot, kaldıraç ne olursa olsun 20 USD riske eder. Kaldıracın değiştirdiği şey, ne kadar büyük bir pozisyon açabileceğinizdir ve hesaplar da tam burada zarar görür. Serbest marjin tükendiğinde neler olduğunu görmek için marjin çağrısı ve stop out rehberini okuyun.

Toplam riskinizi de izleyin. Her biri %1 riskle EURUSD ve GBPUSD alıp USDCHF satmak birbirinden bağımsız üç işlem gibi görünür, ama üçü de ABD dolarına karşı yapılmış bahislerdir; doların tek bir yükselişi hepsini birden vurabilir. Birçok yatırımcı toplam açık riskini bakiyenin birkaç yüzdesiyle sınırlar ve günlük bir zarar limiti koyar, örneğin %3'lük bir zarardan sonra o gün işlemi bırakmak gibi. Şunu da unutmayın: zarar durdur, pozisyonu ulaşılabilen bir sonraki fiyattan kapatır ve bu fiyat hızlı bir piyasada ya da haftalık açılışta stop seviyesinden daha kötü olabilir.

IKLIL MARKETS'te risk yönetimi

IKLIL MARKETS, zarar durdur ve kâr al seviyeleriyle birlikte piyasa emirleri ve bekleyen emirler (limit ve stop) sunar. İz süren stop işlem lehinize ilerledikçe fiyatı takip eder, kısmi kapatma pozisyonun bir kısmını kapatıp kazancın bir bölümünü cebe koymanızı ve kalanını açık bırakmanızı sağlar, fiyat alarmları bir seviyeye ulaşıldığında sizi uyarır, ekonomik takvim ise işlem açmadan önce planlanmış haberleri gösterir. Negatif bakiye korumasıyla, işlem zararları nedeniyle sıfırın altına düşen bakiye sıfıra döndürülür; yani hesabınızdaki paradan fazlasını kaybedemezsiniz. Lot hesabı dahil tüm rutini, yeniden doldurabileceğiniz 10.000 USD sanal bakiyeli ücretsiz bir demo hesapta deneyin ve her emrin nasıl çalıştığını görmek için emir türleri rehberine göz atın.

Risk hakkında bir not

Risk yönetimi zararları sınırlar, ortadan kaldırmaz. CFD'ler kaldıraçlı ürünlerdir; zararlar hızla birikebilir ve bakiyenizin tamamını kaybedebilirsiniz. Yalnızca kaybetmeyi göze alabileceğiniz parayla işlem yapın ve başlamadan önce risk uyarısını okuyun.