Emir Türleri: Piyasa Emri ve Bekleyen Emirler

İşlem yaparken kullanabileceğiniz iki temel emir türü vardır. Piyasa emri, işlemi o anda geçerli olan fiyattan hemen açar. Bekleyen emir ise fiyatın sizin seçtiğiniz bir seviyeye gelmesini bekler ve işlemi o noktada otomatik olarak açar. Bekleyen emirlerin dört çeşidi vardır: buy limit (alış limit), sell limit (satış limit), buy stop (alış stop) ve sell stop (satış stop). Hangisini seçeceğiniz tek bir soruya bağlıdır: mevcut fiyattan daha iyi bir fiyat mı istiyorsunuz, yoksa fiyat bir seviyeyi kırdığında harekete katılmak mı?

Piyasa emri: önce hız

Piyasa emri “şimdi, güncel fiyattan” demektir. Alış emri Ask (alış fiyatı), satış emri Bid (satış fiyatı) üzerinden gerçekleşir; yani spreadi işleme girdiğiniz anda ödersiniz. Ayrıntılar spread ve kaldıraç yazısında.

Kesin fiyattan çok işleme girmiş olmak önemliyse bu emri kullanırsınız. Sakin ve likit bir piyasada gerçekleşme fiyatı ekranda gördüğünüzle neredeyse aynıdır; önemli haberlerde ya da haftalık açılışta son kotasyondan farklı olabilir. Bu farka kayma (slippage) denir ve lehinize de aleyhinize de olabilir.

Bekleyen emirler: dört tür, tek kural

Bekleyen emir, platformda bıraktığınız bir talimattır ve dört türün tamamını tek bir kural sınıflandırır:

• Limit emirler daha iyi bir fiyat bekler: mevcut fiyatın altından alış ya da üstünden satış.
• Stop emirler bir kırılım bekler: mevcut fiyatın üstünden alış ya da altından satış.

Bu kuraldan dört kombinasyon çıkar:

• Buy limit: güncel Ask fiyatının altına konur. Fiyatın desteğe kadar geri çekilip ardından yükselmesini beklersiniz.
• Sell limit: güncel Bid fiyatının üstüne konur. Fiyatın dirence kadar tırmanıp ardından düşmesini beklersiniz.
• Buy stop: güncel Ask fiyatının üstüne konur. Direncin yukarı kırılmasıyla yükselişin süreceğini beklersiniz.
• Sell stop: güncel Bid fiyatının altına konur. Desteğin aşağı kırılmasıyla düşüşün süreceğini beklersiniz.

Alış emirlerini Ask, satış emirlerini Bid tetikler. Grafiğiniz Bid fiyatını ya da orta fiyatı gösteriyorsa emir, mum seviyenize değmiş gibi görünmeden biraz önce ya da biraz sonra tetiklenebilir; aradaki fark en fazla spread kadardır.

Limit ve stop emri farkı: EURUSD ile hesaplı örnek

Diyelim ki EURUSD 1.0850 Bid ve 1.0851 Ask fiyatından kote ediliyor, yani spread bir pip. Destek 1.0820 civarında, direnç 1.0890 civarında, son tepe ise 1.0895 seviyesinde. Dört yatırımcı bu grafiği dört farklı şekilde okuyor:

• 1.0820 seviyesindeki buy limit, ancak Ask 31 pip düşerse gerçekleşir (1.0851 − 1.0820).
• 1.0890 seviyesindeki sell limit, ancak Bid 40 pip yükselirse gerçekleşir (1.0890 − 1.0850).
• 1.0900 seviyesindeki buy stop, ancak Ask son tepeyi yukarı kırarsa gerçekleşir; emir 49 pip uzaktadır (1.0900 − 1.0851).
• 1.0800 seviyesindeki sell stop, ancak Bid desteği aşağı kırarsa gerçekleşir; emir 50 pip uzaktadır (1.0850 − 1.0800).

Buy limit emrini sonuna kadar izleyelim. Yatırımcı 0.10 lot kullanıyor; bu büyüklükte bir EURUSD pipi 1$ eder (10.000 birim × 0.0001), ayrıntısı lot ve pip değeri yazısında. Zarar durdur 1.0790, kâr al 1.0880 seviyesine konuyor:

• Risk: 1.0820 − 1.0790 = 30 pip × 1$ = 30$.
• Hedef: 1.0880 − 1.0820 = 60 pip × 1$ = 60$.
• Alış pozisyonu Bid fiyatından kapanır; bu yüzden kâr al, Bid 1.0880 seviyesine değdiğinde gerçekleşir.

Fiyat 1.0820 seviyesine hiç inmezse hiçbir şey olmaz: işlem yok, maliyet yok, kâr da yok. Buy stop kullanan yatırımcının durumu ise bunun tersidir: emri ancak kırılımdan sonra ve daha yüksek bir fiyattan gerçekleşir, başarısız bir kırılım da fiyatı doğrudan zarar durdur seviyesine geri getirir.

Fiyat boşlukları ve hızlı piyasalar: her emir nasıl davranır?

Fark, fiyat hızlı hareket ettiğinde ortaya çıkar:

• Limit emir, sizin fiyatınızdan ya da daha iyisinden gerçekleşmek üzere tasarlanmıştır. Riski, hiç gerçekleşmemesidir.
• Stop emir tetiklendiği anda piyasa emrine dönüşür, bu yüzden bir sonraki mevcut fiyattan gerçekleşir. Hafta sonu boşluğunun (gap) ya da sert bir haber hareketinin ardından bu fiyat, seviyenizden daha kötü olabilir.

Örnek: 1.0800 seviyesinde bir sell stop ve 1.0830 seviyesinde zarar durdur var; piyasa pazartesi günü 1.0780 seviyesinden açılıyor. Emir tetiklenir ama 1.0780 civarında, planlanandan 20 pip aşağıda gerçekleşir. Zarar durdura olan mesafe 30 pipten 50 pipe çıkar; 0.10 lotluk pozisyonun riski de 30$ yerine 50$ olur. Zarar durdurun kendisi de bir stop emridir, dolayısıyla aynı şey çıkışta da yaşanabilir. Bu yüzden zarar durdur ve kâr al seviyeleri, enstrümanın olağan dalgalanmalarına yer bırakmalıdır.

Açık pozisyonu yöneten emirler

Pozisyon açıldıktan sonra devreye başka araçlar girer:

• Zarar durdur (stop loss), pozisyonu önceden kabul ettiğiniz bir zararla kapatır.
• Kâr al (take profit), pozisyonu hedefinizde kapatır.
• İz süren stop (trailing stop), fiyat lehinize ilerledikçe onu belirlediğiniz mesafeden izler.
• Kısmi kapatma, hacmin bir bölümünü kapatır ve kalanını açık bırakır.

Zarar durdur ve kâr al seviyelerini doğrudan bekleyen emrin kendisine ekleyin; böylece işlem, gerçekleştiği andan itibaren korunur.

Bekleyen emirlerde sık yapılan hatalar

• Limit ile stopu karıştırmak. Mevcut fiyatın üstüne konan bir buy limit, daha yüksekten alış istemek anlamına gelir; bu, buy stop emrinin işidir.
• Eski emirleri unutmak. Geçen hafta verdiğiniz bir bekleyen emir, kaçırdığınız bir haberle bu gece gerçekleşebilir. Açık emirlerinizi her gün gözden geçirin.
• Emirleri tam yuvarlak rakamlara koymak. Emirler 1.0800 gibi seviyelerde yığılır ve fiyat çoğu zaman birkaç pip önce tepki verir.
• Büyüklüğü sezgiyle seçmek. Hacmi stop mesafenizden ve kaybetmeyi kabul ettiğiniz tutardan hesaplayın; lot hesaplama aracı bu hesabı sizin yerinize yapar.

IKLIL MARKETS'te emir vermek

IKLIL MARKETS web platformu bilgisayarda ve telefonda tarayıcı üzerinden çalışır; iPhone, Android ve masaüstünde uygulama olarak da kurulabilir. Piyasa emirlerini ve dört bekleyen emrin tamamını destekler; her pozisyonda zarar durdur ve kâr al, ayrıca iz süren stop, kısmi kapatma ve fiyat alarmları bulunur. Bir seviyeden haberdar olup kararı kendiniz vermek istediğinizde alarm daha uygun bir seçenektir. Platform özelliklerine ve işlem koşullarına göz atın, her emir türünü önce ücretsiz demo hesapta deneyin.

Risk notu

Bekleyen emirler otomatik olarak, çoğu zaman siz ekrana bakmıyorken gerçekleşir. CFD'ler kaldıraçla işlem görür; kaldıraç zararı da kârı da aynı ölçüde büyütür ve bakiyenizin tamamını kısa sürede kaybedebilirsiniz. Yalnızca kaybetmeyi göze alabileceğiniz parayla işlem yapın ve başlamadan önce risk uyarısını okuyun.