Mum Grafikleri Nasıl Okunur? Temel Formasyonlar

Bir mum grafiğini okumak için her mumu bir işlem döneminin özeti olarak düşünün. Kalın gövde fiyatın nerede açılıp nerede kapandığını, ince fitiller ise dönem içinde ulaşılan en yüksek ve en düşük fiyatı gösterir. Yükseliş mumu açılış fiyatının üzerinde, düşüş mumu ise altında kapanmıştır. Doji, çekiç ve yutan formasyon gibi mum formasyonları bir ila üç mumdan oluşan, tekrar eden şekillerdir ve ancak bağlam içinde bir anlam taşır: nerede oluştukları, öncesinde ne yaşandığı ve sonraki mumların onları teyit edip etmediği.

Bu yöntemin kökeni 18. yüzyılda yaşamış Japon pirinç tüccarlarına dayanır; mum grafiklerine bu yüzden Japon mumları da denir.

Bir mumun anatomisi

Her mum, genellikle OHLC kısaltmasıyla anılan dört fiyattan oluşur:

Açılış (Open): dönemin ilk fiyatı.
En yüksek (High): dönem içinde işlem gören en yüksek fiyat.
En düşük (Low): dönem içinde işlem gören en düşük fiyat.
Kapanış (Close): dönem sona erdiğindeki son fiyat.

Gövde açılıştan kapanışa uzanır; üst fitil (gölge de denir) en yüksek fiyata kadar çıkar, alt fitil en düşük fiyata kadar iner. Renkler yalnızca bir ayardır; önemli olan kapanışın açılışın üzerinde mi yoksa altında mı olduğudur.

Her mum tek bir zaman dilimini kapsar: M5'te beş dakikayı, D1'de tam bir günü. Günlük grafikteki bir şekil, gürültüden ibaret olabileceği M1'dekinden çok daha fazla ağırlık taşır.

Mumun şekli size ne anlatır?

Her mumu alıcılarla satıcılar arasındaki bir mücadelenin sonucu olarak okuyun:

Uzun gövde, kısa fitiller: dönemin tamamına tek bir taraf hâkim oldu.
Küçük gövde: kapanışa kadar iki taraf da kayda değer bir üstünlük kuramadı.
Uzun üst fitil: fiyat yukarı itildi, ardından reddedildi.
Uzun alt fitil: fiyat aşağı bastırıldı, ardından alıcılar onu geri topladı.

Örnek: EURUSD'de bir H1 mumu 1,1520'den açılıyor, 1,1548'e yükseliyor, 1,1505'e geriliyor ve 1,1540'tan kapanıyor:

Gövde: 1,1540 − 1,1520 = 20 pip; kapanış açılışın üzerinde olduğu için mum yükseliş yönlü.
Üst fitil: 1,1548 − 1,1540 = 8 pip.
Alt fitil: 1,1520 − 1,1505 = 15 pip.
Toplam aralık: 1,1548 − 1,1505 = 43 pip, yani tam olarak 20 + 8 + 15.

Gövde aralığın yarısından biraz kısadır (yaklaşık %47) ve alt fitil üst fitilin neredeyse iki katıdır: alıcılar bu saati kazandı, ama ancak 15 piplik bir düşüşü karşıladıktan sonra.

Doji mumu: dengedeki bir piyasa

Doji, açılış ve kapanış fiyatı eşit ya da neredeyse eşit olduğunda oluşur; gövde ince bir çizgiye dönüşür ve bu, alıcılarla satıcılar arasındaki dengenin işaretidir. Başlıca türleri şunlardır:

Standart doji: iki yanda da kısa fitiller.
Uzun bacaklı doji: iki yanda da uzun fitiller.
Yusufçuk doji: uzun bir alt fitil; açılış ve kapanış en yükseğe yakın.
Mezar taşı doji: uzun bir üst fitil; açılış ve kapanış en düşüğe yakın.

Doji tek başına bir sinyal değildir. Uzun bir yükselişin ardından gelirse alıcıların itişinin yavaşladığını söyler; bu bir dönüşün habercisi olabileceği gibi yalnızca bir mola da olabilir. Bu yüzden bir sonraki mumu bekleyin.

Çekiç mum formasyonu ve benzerleri

Çekiç, aralığının üst kısmında küçük bir gövdesi, gövdesinin en az iki katı uzunlukta bir alt fitili ve çok kısa ya da hiç olmayan bir üst fitili olan mumdur. Asıl anlamını bir düşüşün ardından kazanır: satıcılar fiyatı aşağı sürmüş, ama alıcılar kapanıştan önce onu yeniden yukarı taşımıştır.

Örnek: bir düşüşün ardından bir EURUSD mumu 1,1500'den açılıyor, 1,1470'e iniyor, 1,1508'den kapanıyor ve en yüksek 1,1510'u görüyor. Gövde 8 pip, alt fitil 30 pip (gövdenin üç katından fazla), üst fitil ise yalnızca 2 pip: ders kitaplarındaki tanıma birebir uyan bir çekiç.

Aynı şekil, oluştuğu yere göre farklı bir ad alır:

Asılı adam: bir yükselişin ardından oluşan aynı şekil; bir uyarı işareti.
Ters çekiç: bir düşüşün ardından, uzun bir üst fitil ve en düşüğe yakın küçük bir gövde.
Kayan yıldız: aynı uzun üst fitil, ama bir yükselişin ardından.

Forex yatırımcıları bu mumlara çoğu zaman pin bar der ve birçoğu harekete geçmeden önce teyit bekler, örneğin bir sonraki mumun çekicin en yükseğinin üzerinde kapanmasını.

Yutan mum formasyonları

Yutan boğa formasyonu (bullish engulfing), bir düşüşün ardından gelen iki mumlu bir dönüş sinyalidir: küçük bir düşüş mumunu, gövdesi ilk mumun gövdesini tamamen kaplayan daha büyük bir yükseliş mumu izler. Yutan ayı formasyonu (bearish engulfing) ise bir yükselişin ardından oluşan ayna görüntüsüdür.

Örnek: bir mum 1,1530'dan açılıp 1,1515'ten kapanıyor; bu 15 piplik bir düşüş gövdesidir. Sonraki mum 1,1514'ten açılıp 1,1538'den kapanıyor; 24 piplik bu yükseliş gövdesi 1,1515 ile 1,1530 arasındaki aralığın tamamını kaplıyor.

Forexte yeni bir mum genellikle önceki kapanış fiyatından ya da ona çok yakın bir fiyattan açılır, bu yüzden ders kitaplarındaki boşluklara (gap) burada nadiren rastlanır; formasyonu gövdelerine ve oluştuğu yere göre değerlendirin. Belirgin bir düşüşün ardından test edilmiş bir destekte oluşan yutan mum, yatay bir aralığın ortasındakinden çok daha fazlasını ifade eder.

Mumlar bağlam içinde nasıl okunur?

Bir formasyon bir talimat değil, bir ipucudur. Herhangi bir muma dayanarak harekete geçmeden önce kendinize şunları sorun:

Nerede oluştu? Belirgin destek ya da direnç seviyelerinde veya yuvarlak rakamlarda oluşan formasyonlar daha fazla ağırlık taşır.
Kapandı mı? Kapanışına on dakika kalan bir çekiç, bambaşka bir şekilde kapanabilir.
Üst zaman dilimi ne söylüyor? H4'teki güçlü bir düşüş trendine karşı M15'te oluşan yükseliş formasyonu zayıf bir sinyaldir.
Haber var mı? Önemli ekonomik veriler açıklanırken oluşan uzun fitiller, piyasa algısındaki gerçek bir değişimden çok ani fiyat sıçramalarını yansıtır.

Mumları bir trend aracı ya da bir osilatörle birlikte kullanmak, teknik göstergeler rehberimizde anlattığımız gibi, zayıf sinyalleri elemenize yardımcı olur.

IKLIL MARKETS'te mum grafikleri

IKLIL MARKETS platformu bilgisayarda ve telefonda tarayıcı üzerinden çalışır ve uygulama olarak yüklenebilir. Grafiklerde Japon mumları dahil üç grafik türü, M1'den MN'ye dokuz zaman dilimi, on iki çizim aracı ve 22 gösterge bulunur. EURUSD ya da altın üzerinde, 10.000 USD sanal bakiyeli ücretsiz bir demo hesapta pratik yapın ve zarar durdur seviyenizi formasyonun yanlış çıkacağı yere koyun, örneğin bir çekicin en düşüğünün hemen altına.

Risk hakkında bir not

Mum formasyonları fiyatın ne yaptığını anlatır; ne yapacağını öngörmez ve her formasyon zaman zaman başarısız olur. CFD'ler kaldıraçla işlem görür, bu yüzden zararlar hızla büyüyebilir ve bakiyenizin tamamını kaybedebilirsiniz. Her işlemin büyüklüğünü bir plana göre belirleyin (risk yönetimi rehberine bakın), yalnızca kaybetmeyi göze alabileceğiniz parayla işlem yapın ve risk uyarısını okuyun.